Οι μεταναστευτικές ροές προς την Ελλάδα παραμένουν ενεργές στον Έβρο, στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, στη Δωδεκάνησο, στην Κρήτη, και βρίσκονται σταθερώς στο επίκεντρο της επιχειρησιακής πίεσης. Τα επίσημα στοιχεία του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου για τον Μάρτιο του 2026 δείχνουν ότι οι αφίξεις δεν έχουν εκλείψει, αλλά μεταβάλλονται γεωγραφικώς και εποχικώς.
Το συγκεκριμένο μήνα καταγράφηκαν συνολικώς 2.474 αφίξεις, εκ των οποίων 1.646 στην Κρήτη, 351 στον Έβρο, 167 στα λοιπά νησιά, 99 στη Λέσβο, 92 στη Σάμο, 67 στην Κω και 52 στη Χίο. Στο κυλιόμενο 13μηνο, από τον Μάρτιο του 2025 έως και τον Μάρτιο του 2026 οι συνολικές αφίξεις έφτασαν τις 48.371, με 20.450 στην Κρήτη, 8.497 στον Έβρο και 7.092 σε άλλα νησιά.
Το Μάρτιο του 2026 οι διαμένοντες στα νησιά ανέρχονταν σε 4.254, ενώ το σύνολο των διαμενόντων αιτούντων άσυλο στη χώρα έφτανε τους 17.541. Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν μία πραγματικότητα που αφορά ευρύτερα το σύστημα συνοριακής φύλαξης, τις κλειστές ελεγχόμενες δομές, τα προαναχωρησιακά κέντρα κράτησης αλλοδαπών, τα τμήματα συνοριακής φύλαξης και τα αστυνομικά τμήματα που σηκώνουν μεγάλο μέρος του βάρους.
«Εργασιακή ομηρία»
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι συνοριακοί φύλακες ορισμένου χρόνου επαναφέρουν εντόνως το αίτημα της μονιμοποίησής τους, κάνοντας λόγο για ένα καθεστώς «εργασιακής ομηρίας». Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει ότι προσλαμβάνονται ως ιδιαίτερη κατηγορία ένστολου προσωπικού, με ετήσια θητεία, η οποία δύναται να ανανεώνεται κάθε έτος.
Για την ανανέωση της θητείας τους ακολουθείται ξεχωριστή διαδικασία, ενώ αν αυτή δεν ανανεωθεί, απολύονται οριστικώς από τις τάξεις της Ελληνικής Αστυνομίας. Ο Ιωάννης Ρώτας, πρόεδρος της Ένωσης Συνοριακών Φυλάκων Δωδεκανήσου, μιλώντας στη «ΒτΚ», περιγράφει το συνοριακό φύλακα ορισμένου χρόνου ως τον άνθρωπο που εργάζεται «νυχθημερόν» για να λειτουργούν οι δομές, τα προαναχωρησιακά κέντρα, τα τμήματα συνοριακής φύλαξης και τα αστυνομικά τμήματα, «από τον Έβρο μέχρι και το Καστελλόριζο». Όπως υπογραμμίζει, πρόκειται για ένστολους που υπηρετούν με το εθνόσημο, αλλά με διαρκή αβεβαιότητα για τα εργασιακά τους δικαιώματα και για το τι θα συμβεί στην επόμενη ετήσια ανανέωση της σύμβασής τους.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο Κωνσταντίνος Παπαβασιλείου, γραμματέας του διοικητικού συμβουλίου της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συνοριακών Φυλάκων.
Όπως δηλώνει στη «ΒτΚ», οι συνοριακοί φύλακες ορισμένου χρόνου είναι σήμερα περίπου 2.000, ενώ με την ένταξη ακόμη 700 θα φτάσουν περίπου τους 2.700. Από το 2020, οπότε διορίστηκαν οι πρώτοι με αυτό το καθεστώς, υπάρχει, όπως λέει, «διαρκής αβεβαιότητα», η οποία επηρεάζει και την ψυχολογία των υπηρετούντων. «Η μονιμοποίηση είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε αυτή τη στιγμή», τονίζει.
Υπηρεσιακή εξέλιξη
Τα κοινά σημεία των δύο παρεμβάσεων είναι σαφή. Πρώτον, η συνυπηρέτηση. Ο κ. Ρώτας αναφέρει ότι η πολιτεία δεν αναγνωρίζει στο συνοριακό φύλακα ορισμένου χρόνου το δικαίωμα συνυπηρέτησης με άλλο πρόσωπο του Δημοσίου, ακόμη και όταν πρόκειται για οικογένειες με παιδιά.
Ο πρόεδρος της Ένωσης Συνοριακών Φυλάκων Δωδεκανήσου επισημαίνει ότι η λεχώνα μητέρα δεν μπορεί να λάβει την πλήρη εννεάμηνη άδεια ανατροφής τέκνου λόγω της 12μηνης σύμβασης, αλλά λαμβάνει περιορισμένες ημέρες, με βάση υπολογισμούς. Ο γραμματέας της ομοσπονδίας επιβεβαιώνει το ίδιο πρόβλημα, λέγοντας ότι ούτε οι γυναίκες ούτε οι άνδρες μπορούν να λαμβάνουν συνεχώς την εννεάμηνη άδεια, αλλά τη λαμβάνουν τμηματικώς. «Έχουμε όλες τις υποχρεώσεις που έχουν οι αστυνομικοί, αλλά δεν έχουμε τα ίδια δικαιώματα», σημειώνει χαρακτηριστικώς.
Ένα επίσης σημαντικό σημείο είναι η αδυναμία ουσιαστικής υπηρεσιακής εξέλιξης. Ο κ. Ρώτας αναφέρεται σε συνοριακούς φύλακες που επιθυμούν να διευρύνουν το καθηκοντολόγιό τους, να εκπαιδευτούν, να στελεχώσουν άλλες υπηρεσίες και να προαχθούν μέσα στο Σώμα μέσω παραγωγικών εξετάσεων, αλλά η μη μονιμοποίησή τους δεν τους το επιτρέπει.
Αντιστοίχως, ο κ. Παπαβασιλείου τονίζει ότι για όσους υπηρετούν σήμερα ως ορισμένου χρόνου δεν υπάρχει βαθμολογική εξέλιξη. Το θεσμικό πλαίσιο επιβεβαιώνει ότι οι συνοριακοί φύλακες ορισμένου χρόνου δεν προάγονται βαθμολογικώς, αλλά αξιολογούνται μόνο για τα ουσιαστικά τους προσόντα.
Κενά
Ο κ. Ρώτας προσθέτει και μία κρίσιμη πρακτική διάσταση. Κατά τη λήξη της σύμβασης και μέχρι την καταχώρηση της νέας στον ΕΦΚΑ, ο συνοριακός φύλακας ορισμένου χρόνου μπορεί να μείνει ανασφάλιστος, με συνέπειες για την υγεία του ίδιου και των εξαρτώμενων μελών του. Αναφέρεται, επίσης, σε όσους υπηρετούν σε δύσβατες και απομακρυσμένες περιοχές, όπως το Καστελλόριζο, χωρίς κίνητρα μοριοδότησης για μελλοντική μετάθεση στον τόπο συμφερόντων τους.
Από την πλευρά του, ο κ. Παπαβασιλείου βάζει στο τραπέζι και το ζήτημα των υπηρεσιακών κενών. Όπως λέει, συνολικώς οι συνοριακοί φύλακες είναι περίπου 7.000, όμως οι συμβασιούχοι αποτελούν, πλέον, σημαντικό αριθμό, ενώ τα επόμενα χρόνια αναμένονται πολλές συνταξιοδοτήσεις όσων εισήλθαν στο Σώμα από το 1999 και μετά.
Προειδοποιεί ότι σε βάθος τριών έως πέντε ετών τα κενά στην Ελληνική Αστυνομία θα μεγαλώσουν, καθώς οι συνοριακοί φύλακες δεν εκτελούν μόνο καθήκοντα συνοριακής φύλαξης, αλλά καλύπτουν και άλλες υπηρεσιακές ανάγκες.
Οι συνοριακοί φύλακες ορισμένου χρόνου παρουσιάζουν το θέμα ως ζήτημα ισονομίας, επιχειρησιακής ετοιμότητας και συνέχειας, αλλά και εργασιακής αξιοπρέπειας. Από τη μία πλευρά, οι μεταναστευτικές ροές συνεχίζονται και οι ανάγκες στα σύνορα παραμένουν μόνιμες. Από την άλλη, οι άνθρωποι που υπηρετούν σε αυτές τις θέσεις παραμένουν σε καθεστώς ετήσιας ανανέωσης, χωρίς πλήρη δικαιώματα, χωρίς βαθμολογική προοπτική και χωρίς σταθερό οικογενειακό προγραμματισμό.
Έξι χρόνια μετά την είσοδο των συνοριακών φυλάκων ορισμένου χρόνου στο Σώμα, το ερώτημα επανέρχεται πιεστικά, καθώς σε μερικούς μήνες θα ξεκινήσουν οι συνταξιοδοτήσεις και τίθεται το ερώτημα αν μπορεί ένα κράτος να αναγνωρίζει ως μόνιμη την ανάγκη φύλαξης των συνόρων, αλλά να διατηρεί προσωρινό το εργασιακό καθεστώς εκείνων που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή.
Αναδημοσίευση από τη «Βραδυνή της Κυριακής»
Πηγή: https://www.vradini.gr
