Με μεγάλη επιτυχία και μέσα σε κλίμα συγκίνησης πραγματοποιήθηκε η εκδήλωση της ΤΕ Έβρου την Τετάρτη 29/4 με θέμα: «82 χρόνια από την Πρωτομαγιά του 1944 – Τιμούμε τους 200 της Καισαριανής – μεταξύ αυτών τους 6 αλύγιστους Εβρίτες εκτελεσμένους».
Στην γεμάτη από κόσμο Αποθήκη 1 στο λιμάνι την κεντρική ομιλία έκανε ο Βαγγέλης Ευαγγελόπουλος, μέλος του Γραφείου της ΕΠ ΑΜΘ και γραμματέας της ΤΕ Έβρου του ΚΚΕ, ο οποίος μεταξύ άλλων είπε:
«Πάνε 2,5 μήνες από την ημέρα που ήρθαν στην δημοσιότητα οι φωτογραφίες των 200 της Καισαριανής. Προκαλώντας δέος, συγκίνηση, θαυμασμό σε ολόκληρο τον λαό. (…)
Αυτές οι εικόνες ανέδειξαν την χρεοκοπία των ανιστόρητων θεωριών των «δύο άκρων», της ταύτισης του κομμουνισμού με τον φασισμό. Όλων αυτών των εκτρωμάτων που επινοούν τα επιτελεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αναπαράγονται από κυβερνήσεις, αστικά κόμματα, μερίδα καθηγητών και άλλων. (…)
82 χρόνια μετά την Πρωτομαγιά του 1944, τιμάμε τους 200 εκτελεσμένους κομμουνιστές πατριώτες της Καισαριανής. Ιδιαίτερα τιμάμε τους έξι αλύγιστους Εβρίτες που βρέθηκαν ανάμεσά τους, όλοι τους μέλη και στελέχη του ΚΚΕ και της ΟΚΝΕ, όλοι τους πρωτοπόροι αγωνιστές και οργανωτές της πάλης του λαού, συμβάλλοντας σε μεγαλειώδεις αγώνες που δόθηκαν της περίοδο του ’30 σε όλο τον Έβρο.(…)
Εκ μέρους της Τομεακής Επιτροπής Έβρου καλωσορίζουμε τους απογόνους των έξι εκτελεσμένων που βρίσκονται σήμερα ανάμεσά μας, ενώ τους ευχαριστούμε για τα πολύτιμα στοιχεία που μας παρέδωσαν, πολλά από τα οποία αδημοσίευτα, που θα έχουμε την ευκαιρία να ακούσουμε στην συνέχεια της εκδήλωσης.
Τα φωτογραφικά ντοκουμέντα των 200 της Καισαριανής αποτύπωσαν τους δύο κόσμους που βρίσκονταν και τότε σε ανειρήνευτη σύγκρουση μεταξύ τους. Στη μία μεριά των φωτογραφιών ο αγωνιστής λαός, που πάλευε για τη λευτεριά του από τον κατακτητή και τα δεσμά της εκμετάλλευσης, ο λαός που υπέφερε από το αστικό κράτος και πριν και κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Και στην άλλη μεριά των φωτογραφιών ήταν οι εκτελεστές των 200, οι ναζί κατακτητές, το ελληνικό αστικό κράτος που παρέδωσε στους ναζί τους φυλακισμένους κομμουνιστές, εκ των οποίων ορισμένοι ήταν φυλακή ακόμα και πριν την επιβολή της δικτατορίας του Μεταξά. (…)
H στάση των κομμουνιστών ήταν πατριωτική. Αυτοί πάλεψαν στο βουνό, στις φυλακές, στην παρανομία, ενάντια στην πείνα και στον θάνατο, για την απελευθέρωση από την τριπλή φασιστική κατοχή. (…)
Οι δύο κόσμοι που υπήρχαν και συγκρούονταν τότε, υπάρχουν και συγκρούονται και σήμερα. Γι’ αυτό προσπαθούν να φέρουν τους 200 στα μέτρα της σημερινής προπαγάνδας του συστήματος αναπαράγοντας τα περί «εθνικού συμφέροντος! Έτσι βαφτίζουν αυτοί το συμφέρον των εφοπλιστών, των βιομηχάνων, των τραπεζών, των ενεργειακών και κατασκευαστικών ομίλων, των εκμεταλλευτών του μόχθου του λαού. (…)
Τώρα δεν είναι η ώρα της αναμονής μήπως και προκύψει κάτι καλό από τα παζάρια και τις εύθραυστες εκεχειρίες των ιμπεριαλιστών, από τα διάφορα νέα πολεμικά σχήματα που μαγειρεύονται, με την κυβέρνηση της ΝΔ μάλιστα σε ρόλο «λαγού».
Τώρα είναι η ώρα του αγώνα και της διεκδίκησης, για να μην πληρώσει ξανά ο λαός τα κέρδη τους και τον πόλεμό τους! Να κλείσουν οι αμερικανικές βάσεις στη χώρα μας! Να επιστρέψουν όλα τα στρατεύματα που βρίσκονται εκτός συνόρων! Για να πάψει η Αλεξανδρούπολη, το λιμάνι της, το αεροδρόμιο, το οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο να μετατρέπονται σε πολεμικά ορμητήρια των φονιάδων των λαών. Για να μην μετατραπεί ο τόπος μας και ο λαός μας σε στόχο αντιποίνων!
Το ΚΚΕ θα συνεχίσει να βρίσκεται, όπως πάντα, στην πρώτη γραμμή αυτού του αγώνα. Να θέτει με θάρρος την ανάγκη για την οριστική αποδέσμευση της χώρας μας από τις πολεμικές μηχανές του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, με τον λαό στο τιμόνι της εξουσίας! Για Αλεξανδρούπολη λιμάνι των λαών και όχι ορμητήριο των ιμπεριαλιστών! (…)
Αυτοί οι ήρωες δεν έδωσαν τη ζωή τους για να ξεπλύνουν και να αναβαπτίσουν το αστικό κράτος και τους θεσμούς του. (…)
Διάλεξαν τον δύσκολο, ανηφορικό δρόμο, αλλά και τον μοναδικό που οδηγεί σε μια περήφανη, λεύτερη, καλύτερη ζωή για την εργατική τάξη και τον λαό. Η θυσία τους είχε σκοπό και το όραμά τους είχε όνομα: Ήταν η κατάκτηση της εργατικής – λαϊκής εξουσίας στη χώρα μας, ο σοσιαλισμός – κομμουνισμός!
Οι εργαζόμενοι, οι νέοι και οι νέες της πατρίδας μας, ολόκληρος ο λαός, που αντίκρισαν με περηφάνια αυτά τα ντοκουμέντα των 200, είδαν σε αυτά την απόδειξη ότι ο απλός άνθρωπος μπορεί να γίνει γίγαντας όταν παλεύει για ανώτερα ιδανικά. (…)
Ακόμα μεγαλύτερη ενίσχυση του ΚΚΕ, που έχει αποδείξει ότι μαζί με τους αγώνες του λαού αποτελεί την πραγματική εργατική – λαϊκή αντιπολίτευση στην κυρίαρχη πολιτική που υλοποιεί η κυβέρνηση Μητσοτάκη, και μέσα στη Βουλή και έξω από αυτή. Γιατί το ΚΚΕ είναι το μόνο κόμμα που έχει πρόταση και Πρόγραμμα το οποίο μας βγάζει από τα σημερινά αδιέξοδα. (…)
Προχωράμε μπροστά, έχοντας καθαρό τον στόχο μας, συνεχίζοντας τον δρόμο που χάραξαν οι 200. (…)
Με το ΚΚΕ μπροστά, πιο δυνατό, σταθερό σε κάθε δοκιμασία, έτοιμο στο κάλεσμα της Ιστορίας για τον Σοσιαλισμό!»
Αμέσως μετά τον λόγο πήρε η Νίκη Δραμανίδου, μέλος της ΤΕ Έβρου, όπου μέσα από την ομιλία της παρουσίασε γνωστά, αλλά και νέα, αδημοσίευτα στοιχεία για την ζωή και την δράση των έξι Εβριτών κομμουνιστών εκτελεσμένων. Στο τέλος της ομιλίας της τόνισε πως οι δυνάμεις του ΚΚΕ το επόμενο διάστημα θα πάρουν πρωτοβουλίες προς τα δημοτικά συμβούλια Αλεξανδρούπολης, Σουφλίου και Διδυμοτείχου, με σκοπό τα ονόματα των έξι ηρώων Εβριτών εκτελεσμένων της Καισαριανής να κοσμήσουν δρόμους των πόλεων. Ορισμένα από τα στοιχεία που αναφέρθηκαν:
Αλατζιάς Νικόλαος του Γεωργίου, γεννημένος 26/1/1913 στο Σουφλί.
Άριστος μαθητής Γυμνασίου με διαγωγή κοσμιοτάτη που μετατράπηκε σε κακή, ως τιμωρία για την επαναστατική του δράση αποβάλλοντάς τον έτσι από όλα τα σχολεία. Τον Αύγουστο 1932 συλλαμβάνεται με άλλους νέους γιατί αναρτήθηκαν στο Σουφλί κόκκινες σημαίες την 1η Αυγούστου, χαρακτηρισμένη από την Γ’ Κομμουνιστική Διεθνή, παγκόσμια ημέρα κατά του Ιμπεριαλιστικού Πολέμου. Σεπτέμβρης 1932 οι δολοφονικές επιθέσεις της αστυνομίας κατά των προεκλογικών συγκεντρώσεων Ενιαίου Μετώπου Εργατών και Αγροτών στο Σουφλί αντιμετωπίζονται από την αποφασιστική στάση της Κομμουνιστικής Οργάνωσης Σουφλίου που κερδίζει τελικά την ελεύθερη πραγματοποίηση των προεκλογικών συγκεντρώσεων, με τον Αλατζιά να στέλνει ανταπόκριση στο Ριζοσπάστη για συγκέντρωση του ΕΝΙΑΙΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ στο Σουφλί με πάνω από 2.000 εργαζόμενους. Από τον Φλεβάρη 1933 με την 4ημερη απεργία των μεταξεργατριών ως και τον Ιούνη 1936 από τη μεγάλη απεργία των μεταξεργατριών που συσπείρωσε όλο το λαό της περιοχής, σηροτρόφους, εργάτες γης, οικοδόμους, επαγγελματίες με το σύνθημα «100δραχμές ή θάνατος» εξακολουθεί να στέλνει ανταποκρίσεις. Μετά την απεργία αυτή ακολούθησαν δεκάδες συλλήψεις και εκτοπίσεις με τον Αλατζιά να βρίσκεται εκτοπισμένος στην Φολέγανδρο σε ηλικία 23 ετών.
Καδηίκας Ιωάννης του Θεοδώρου, γεννήθηκε το 1913 στο Διδυμότειχο, ράφτης στο επάγγελμα, μέλος της ΟΚΝΕ. Στο αρχείο των εκτελεσμένων εμφανίζεται, πιθανά από λάθος, με καταγωγή από την Πελοπόννησο. Η φωτογραφία στάλθηκε στον αδερφό του ένα χρόνο πριν την εκτέλεση, ίσως από το Χαϊδάρι.
Κηπουρός Απόστολος του Πασχάλη, αγρότης από το Σουφλί γεννημένος το 1908. Ήταν στέλεχος του ΚΚΕ με δράση στους εργατικούς αγώνες που αναπτύχθηκαν στο Σουφλί το διάστημα 1930-1936. Με τις μαζικές εκτοπίσεις μετά την απεργία του 1936 στο Σουφλί βρέθηκε εξόριστος, μετά Ακροναυπλία, από εκεί στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου και κατόπιν στην Καισαριανή. Η οικογένεια είχε χάσει την επαφή μαζί του την περίοδο από τη σύλληψη του, ενώ ενημερώθηκαν για την εκτέλεσή του μέρες μετά από αυτήν.
Κυρανούδης Αθανάσιος, αγρότης από το Σουφλί γεννημένος το 1909. Στέλεχος του ΚΚΕ. Τον Γενάρη 1932 παίρνει μέρος στην ίδρυση του σωματείου εργατών γης στο Σουφλί με τη συμμετοχή 400 εργατών γης και φτωχών χωρικών. Οι πλούσιοι της πόλης πάθανε πανικό από την απροσδόκητη για αυτούς άνοδο του κινήματος και καταβάλλουν απεγνωσμένες προσπάθειες για τη διάλυση του σωματείου. 6 Φλεβάρη 1934 στο Ριζοσπάστη προβάλλεται η προεκλογική προετοιμασία για τις δημοτικές εκλογές με υποψήφιο κόκκινο δήμαρχο τον σ. Κώστα Κολοζώφ και ένας από τους υποψήφιους συμβούλους είναι ο Κυρανούδης (καθιστός ο δεύτερος από αριστερά). Τελευταία αναφορά βρίσκουμε τον Απρίλιο 1936 όταν προετοιμάζεται η απεργία και η αστυνομία τον τσακίζει στο ξύλο γιατί πήγε στο τυπογραφείο προκήρυξη του σωματείου τους που τάχθηκε στο πλευρό των απεργών.
Ποντίκης Κοσμάς του Στυλιανού, ναυτεργάτης. Στέλεχος του ΚΚΕ και ηγετικό συνδικαλιστικό στέλεχος των ναυτεργατών Αλεξανδρούπολης. Γεννήθηκε το 1904 στην Αίνο Ανατολικής Θράκης και με την οικογένειά του ήρθαν πρόσφυγες στην Αλεξανδρούπολη. Υποψήφιος βουλευτής Έβρου το 1935 με το Ενιαίο Μέτωπο Εργατών Αγροτών και το 1936 με το Παλλαϊκό Μέτωπο. Το 1929 η ψήφιση του Ιδιωνύμου τον βρίσκει εκτοπισμένο στην Ανάφη. Το 1932 εκτοπίζεται στη Σίκινο για ένα χρόνο και το 1934 φυλακίστηκε στις φυλακές Αίγινας. Τον Οκτώβρη 1933 επιστρέφει στην Αλεξανδρούπολη και ο αγώνας των λιμενεργατών επιβάλει να επιτραπεί στον Ποντίκη να δουλέψει στο λιμάνι χωρίς να υπογράψει δήλωση, όπως του ζητούσε ο λιμενάρχης. Αναλαμβάνει δράση και αρχές Νοέμβρη κατεβαίνουν σε απεργία αχθοφόροι, ραφτεργάτες, οι φορτοεκφορτωτές, οι οικοδόμοι, οι εργάτες μετάλλου και οι κεραμοποιοί διεκδικώντας αύξηση μεροκάματου, κοινωνικές ασφαλίσεις, και αθώωση των εργατών που δικάζονται για τη διαδήλωση των λιμενεργατών τον Αύγουστο του 1933. Οι αρχές και οι εργοδότες απέρριψαν τα αιτήματα. Όλοι οι απεργοί είναι αποφασισμένοι να εμείνουν στην απεργία μέχρι τη νίκη. Η τρομοκρατία είναι πρωτοφανής. Η πόλη στρατοκρατείται, υπάρχουν 10 τραυματίες. Οι ηρωικοί καθοδηγητές της απεργίας σ. Σαπουντζής και Ποντίκης καταδικάστηκαν από το ταξικό δικαστήριο σε 10 χρόνια φυλακή και εξορία συνολικά, μα οι εργάτες της Αλεξανδρούπολης απάντησαν κατεβαίνοντας σύσσωμοι σε πανεργατική απεργία. Αγανακτισμένοι οι απεργοί στο άκουσμα της απόφασης περικυκλώνουν το δικαστήριο και οι αρχές στέλνουν το ιππικό που τους διασκορπίζει. Από αρχές του 1934 ο Ποντίκης βρίσκεται φυλακισμένος στην Αίγινα και σε γράμμα του εξιστορεί τις ακόμη χειρότερες συνθήκες διαβίωσης της κολεκτίβας κρατουμένων κομμουνιστών. Συμμετέχει στην απεργία πείνας των κρατουμένων τον Δεκέμβρη 1935 με αίτημα τη ΓΕΝΙΚΗ ΑΜΝΗΣΤΙΑ.
Τούρπας Παναγιώτης του Γεωργίου, γεννήθηκε το 1893 στο Διδυμότειχο. Υπάλληλος του ΟΣΕ και μετά δάσκαλος. Στέλεχος του ΚΚΕ. Υποψήφιος βουλευτής Έβρου το 1935 με το Ενιαίο Μέτωπο Εργατών Αγροτών και το 1936 με το Παλλαϊκό Μέτωπο. Στις 20-8-1935 συλλαμβάνεται και εκτοπίζεται στην Ανάφη. Αργότερα, έγκλειστος στην Ακροναυπλία. Τον Ιούνιο 1932 συλλαμβάνεται στο Διδυμότειχο για παράβαση Ιδιώνυμου γιατί του βρήκανε δελτία της «Βοήθειας» και «Ριζοσπάστες» και στέλνεται εξορία στη Φολέγανδρο. Σε πρωτοσέλιδο του Ριζοσπάστη τον Σεπτέμβρη 1932 έχουμε ανταπόκριση του Τούρπα για γεγονότα στο Ελληνοχώρι, ως γραμματέας της εκλογικής επιτροπής Διδυμοτείχου. Τον Αύγουστο 1935 με τις ομαδικές εκτοπίσεις από Αλεξανδρούπολη και Διδυμότειχο εκτοπίζεται για ένα χρόνο στην Ανάφη. Στις 15 Ιούνη 1936 υπάρχει ανταπόκρισή του για τους σηροτρόφους του Διδυμοτείχου παραμονές της μεγάλης απεργίας που οργανώνεται σε όλη την περιοχή. Στο συλλαλητήριο 17/6 που οργανώνεται στο Διδυμότειχο στα πλαίσια της παλλαϊκής απεργίας για τα κουκούλια παίρνουν μέρος 1.500 αγρότες, σηροτρόφοι, εργάτες με τον Τούρπα να είναι μέλος της οργανωτικής επιτροπής.
Την όμορφη εκδήλωση έκλεισε η συγγραφέας Σωτηρία Μαραγκοζάκη, η οποία μέσα από την παρέμβασή της ανέδειξε το αποτύπωμα της εκτέλεσης των 200 κομμουνιστών της Καισαριανής στην τέχνη. Κατά την παρέμβασή της η συγκίνηση ήταν μεγάλη, ενώ υπήρξε μεγάλο ενδιαφέρον από τους παρευρισκόμενους, ώστε να έρθουν περισσότερο σε επαφή με τα έργα τα οποία αναδείχθηκαν.
Κατά την διάρκεια της εκδήλωσης προβλήθηκαν αποσπάσματα από το ντοκιμαντέρ της ΚΝΕ «Πρωτομαγιά του 1944» και βίντεο με τα φωτογραφικά ντοκουμέντα από την εκτέλεση των 200 και τους έξι Εβρίτες.
Αλεξανδρούπολη 30/04/2026
