Αν ρωτήσετε οποιονδήποτε παίκτη να σας περιγράψει μια αξέχαστη στιγμή από το καζίνο, σχεδόν σίγουρα θα ακούσετε για μια νίκη. Μια βραδιά που τα πήγε καλά, λεπτομέρειες για το πόσα χρήματα κέρδισε, τον αριθμό που βγήκε ακριβώς όταν έπρεπε και κάθε άλλη πληροφορία. Μετά ρωτήστε για τις ήττες που είχε και θα δείτε ότι η απάντηση θα είναι πολύ αόριστη. Το ίδιο θα γίνει όποιον και αν ρωτήσετε. Γιατί συμβαίνει όμως αυτό και πώς συνδέεται με τη συνολική εμπειρία σε ένα καζίνο;
Η επιλεκτική μνήμη
Ο εγκέφαλος δεν καταγράφει όλα τα γεγονότα. Επεξεργάζεται, φιλτράρει και αποθηκεύει επιλεκτικά, δίνοντας προτεραιότητα στις εμπειρίες που έχουν μεγαλύτερη συναισθηματική φόρτιση. Αυτό είναι γνωστό στην ψυχολογία ως επιλεκτική μνήμη και έχει τεκμηριωθεί εκτενώς σε έρευνες για τη συμπεριφορά των παικτών σε ένα live καζίνο.
Μια νίκη δεν είναι απλώς ένα συμβάν, αλλά ένα γεγονός που συνοδεύεται από έντονο θετικό συναίσθημα. Τα γεγονότα με έντονα συναισθήματα αποθηκεύονται βαθύτερα και είναι πιο εύκολα να τα θυμηθεί κάποιος. Ακόμη και αν δεν αντιπροσωπεύουν πλήρως μια κατάσταση. Έτσι, το ρητό που λέει ότι η ήττα πονάει περισσότερο, φαίνεται να μην ισχύει πραγματικά, αφού τα ευχάριστα κρατούν περισσότερο.
Η συναισθηματική ένταση των νικών
Όταν ο παίκτης κερδίζει, ο εγκέφαλος εκκρίνει ντοπαμίνη, τον νευροδιαβιβαστή που συνδέεται με την ευχαρίστηση και την ανταμοιβή. Η επίδραση αυτή δεν είναι απλώς συναισθηματική, είναι νευροβιολογική και αφήνει ίχνη στη μνήμη. Έρευνες μάλιστα έχουν δείξει ότι εμπειρίες που συνοδεύονται από απελευθέρωση ντοπαμίνης κωδικοποιούνται πιο ισχυρά στον ιππόκαμπο, την περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με τη μακροπρόθεσμη μνήμη.
Δεν θα εστιάσουμε ιδιαίτερα στο τι ακριβώς δείχνουν οι έρευνες, αφού το σημαντικότερο είναι το αποτέλεσμα. Ένας παίκτης μπορεί να θυμηθεί μια νίκη στο καζίνο πριν από χρόνια, με απόλυτη ακρίβεια, αλλά δεν μπορεί να κάνει το ίδιο για τις δεκάδες ή εκατοντάδες φορές που έχασε. Όχι γιατί δεν θέλει να τις θυμάται και τις αποφεύγει, αλλά γιατί σταδιακά έχουν σβηστεί από τη μνήμη του.
Οι ήττες και η ψυχολογική άμυνα
Οι ήττες δεν εξαφανίζονται απλώς επειδή ο εγκέφαλος προτιμά τα θετικά. Υπάρχουν μηχανισμοί άμυνας που μειώνουν τη σημασία τους. Ο πιο συχνός είναι ότι ο παίκτης βρίσκει μια εξήγηση μετά από ένα αρνητικό αποτέλεσμα. Θα ακούσετε συχνά φράσεις του τύπου «ήταν κακή βραδιά», «δεν ήμουν συγκεντρωμένος», «αν έπαιζα διαφορετικά…».
Δεν είναι δικαιολογίες με την κακή έννοια. Είναι τρόποι να εξηγηθεί το αποτέλεσμα χωρίς να χαλάσει η εικόνα που έχει κάποιος για τον εαυτό του. Ένας παίκτης που έχει χάσει σημαντικό ποσό σπάνια θα πει ότι έχασε γιατί το παιχνίδι δεν τον ευνόησε. Πιο συχνά θα αναδιατυπώσει την εμπειρία με τρόπο που την κάνει να φαίνεται ελεγχόμενη και λογική, μειώνοντας έτσι σταδιακά το συναισθηματικό βάρος.
Πόσο ρόλο παίζει η φύση του ανθρώπου;
Η φύση του ανθρώπου παίζει πολύ μεγάλο ρόλο και μάλιστα επιβεβαιώνεται και από τους ψυχολόγους, με το φαινόμενο της «επιβεβαιωτικής προκατάληψης». Είναι στην ουσία η τάση να προσέχουμε και να θυμόμαστε τα γεγονότα που επιβεβαιώνουν αυτό που ήδη πιστεύουμε για τον εαυτό μας.
Ένας παίκτης που πιστεύει ότι παίζει σωστά θα θυμάται εύκολα τις στιγμές που επιβεβαίωσαν αυτή την εικόνα και θα αντιμετωπίζει τις ήττες ως εξαιρέσεις. Αυτός ο μηχανισμός δεν συναντάται αποκλειστικά τους παίκτες ενός live καζίνο, αλλά υπάρχει σε όλους τους ανθρώπους. Αφορά κάθε τομέα όπου θέλουμε να πιστεύουμε ότι είμαστε καλοί σε κάτι. Στα παιχνίδια καζίνο όμως είναι λίγο πιο εμφανές.
Ο ρόλος του περιβάλλοντος
Το περιβάλλον του καζίνο ενισχύει αυτόν τον μηχανισμό και μάλιστα σκόπιμα. Κάθε νίκη συνοδεύεται από δυνατούς ήχους, έντονα φώτα και γενικά στοιχεία που ενισχύουν το ευχάριστο συναίσθημα της στιγμής. Αντιθέτως, οι ήττες περνούν πιο ήσυχα. Δεν υπάρχει ήχος ή έντονα εφέ που να λένε ότι κάποιος έχασε. Απλώς τελειώνει η παρτίδα και αρχίζει η επόμενη. Αυτός ο τρόπος παρουσίασης των αποτελεσμάτων ενισχύει την επιλεκτική μνήμη που ήδη τείνει να αναπτύσσει ο εγκέφαλος από μόνος του, δημιουργώντας μια λανθασμένη αντίληψη για το πώς πραγματικά εξελίσσεται το παιχνίδι.
Γιατί αυτό επηρεάζει τη συμπεριφορά
Όταν ένας παίκτης θυμάται περισσότερο τις νίκες και λιγότερο τις ήττες, σχηματίζει μια πιο θετική εικόνα για το πώς κυλάει το παιχνίδι. Νιώθει στην ουσία ότι τα πηγαίνει καλύτερα από ότι πραγματικά ισχύει. Πιστεύει ότι κερδίζει συχνότερα, ότι βρίσκεται κοντά σε μια μεγάλη νίκη και γενικά ότι η τύχη του είναι καλύτερη από αυτή που δείχνουν τα πραγματικά νούμερα.
Αυτό οδηγεί σε αύξηση της διάρκειας του παιχνιδιού και πολλές φορές και σε υψηλότερα πονταρίσματα. Ο ψυχολόγος Daniel Kahneman, βραβευμένος με Νόμπελ Οικονομικών, έχει περιγράψει αυτά τα φαινόμενα εκτενώς στο πλαίσιο της θεωρίας προοπτικής, δείχνοντας πώς οι άνθρωποι δεν αξιολογούν τα αποτελέσματα αντικειμενικά, αλλά μέσα από συναισθηματικά φίλτρα που «στρεβλώνουν» την κρίση τους.
Η μνήμη παίζει το δικό της παιχνίδι
Αυτό μου μένει στο τέλος δεν είναι τι πραγματικά έγινε, αλλά τι θυμόμαστε. Η μνήμη παίζει το δικό της παιχνίδι σε όλο αυτό και μάλιστα επιλέγει τι θέλει να θυμάται και τι όχι. Στα τυχερά παιχνίδια, οι νίκες κερδίζουν το βασικό ρόλο και οι ήττες περνούν στο παρασκήνιο μέχρι να ξεχαστούν. Μπορεί όλο αυτό να μην επηρεάζει τις πιθανότητες και το αποτέλεσμα όταν παίζει κάποιος σε ένα καζίνο, αλλά κατανοώντας το μπορεί να οδηγήσει σε μια πιο αντικειμενική αξιολόγηση του παιχνιδιού.
