Η συζήτηση γύρω από την αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου της Θράκης απασχολεί την επικαιρότητα με το έργο της αξιοποίησης των κοιτασμάτων χρυσού και αργύρου στο Πέραμα Έβρου να βρίσκεται στο επίκεντρο. Η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για το έργο βρίσκεται πλέον στη διαδικασία αξιολόγησης, ανοίγοντας έναν νέο κύκλο διαλόγου ανάμεσα στην εταιρεία, την τοπική κοινωνία και τους θεσμικούς φορείς.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο γενικός διευθυντής της εταιρείας Μεταλλεία Θράκης, Λεωνίδας Μπακούρας, μιλά στο Capital.gr για τον σχεδιασμό του έργου στο Πέραμα, τις σύγχρονες τεχνολογίες που προβλέπονται για την προστασία του περιβάλλοντος, τη σημασία της επιστημονικής τεκμηρίωσης στον δημόσιο διάλογο, αλλά και για τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορεί να οικοδομηθεί η απαραίτητη κοινωνική συναίνεση για την υλοποίηση μιας επένδυσης αυτού του μεγέθους.
Συνέντευξη στο Χάρη Φλουδόπουλο
Κύριε Μπακούρα, η συζήτηση για τα “χρυσωρυχεία” στη Θράκη μετράει σχεδόν 30 χρόνια. Πρόσφατα, είδαμε ξανά μια μερίδα ανθρώπων να δηλώνουν την αντίθεσή τους, λέγοντας ότι προτάσσουν τις “ανθρώπινες ζωές έναντι των κερδών”. Πώς το ακούτε αυτό;
Λ. Μπακούρας: Κατ’ αρχάς θέλω να πω ότι το αφήγημα περί “χρυσωρυχείων” δεν ισχύει πια, ούτε ουσιαστικά, ούτε και συμβολικά. Κατανοώ απολύτως και σέβομαι την ανησυχία μιας μερίδας ανθρώπων στη Θράκη, όμως πρέπει πρώτα να διευκρινίσουμε το εξής: η λέξη “χρυσωρυχεία” η οποία φορτίστηκε αρνητικά μέσα στα χρόνια, δεν αφορά καθόλου τον σχεδιασμό μας. Εμείς σχεδιάζουμε ένα μεταλλευτικό – μεταλλουργικό έργο στο Πέραμα του Έβρου για την αξιοποίηση των κοιτασμάτων χρυσού και αργύρου, με σύγχρονες μεθόδους.
Ουσιαστικά αυτό που κάνουμε είναι να συντασσόμαστε με την αναπτυξιακή ανάγκη, αλλά και την προοπτική της ευρύτερης περιοχής της Θράκης. Φέρνουμε, δηλαδή, μία αναπτυξιακή πρόταση στην περιοχή και πιστεύω ότι δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με απαξίωση.
Από το 1999 μέχρι σήμερα η επιστήμη και η τεχνολογία έχουν κάνει άλματα και έχουν επιφέρει σπουδαίες αλλαγές στη μεταλλευτική διαδικασία, πάντα με προσανατολισμό στη μεγαλύτερη ασφάλεια του περιβάλλοντος και του ανθρώπου.
Αυτά τα νέα δεδομένα, που τα έχουμε ενσωματώσει στον σχεδιασμό του μεταλλευτικού έργου στο Πέραμα και τα έχουμε συμπεριλάβει στην Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που καταθέσαμε στο αρμόδιο υπουργείο, θέλουμε να είναι η βάση του διαλόγου που κάνουμε με τους ανθρώπους της τοπικής κοινωνίας της Θράκης πρωτίστως, αλλά και με όλους τους εμπλεκόμενους επιστημονικούς, κοινωνικούς και παραγωγικούς φορείς.
Το μεγαλύτερο επιχείρημα όσων αντιδρούν είναι η περιβαλλοντική υποβάθμιση. Μιλούν για εξάντληση των υδάτινων πόρων, για τοξικά χημικά και για ανοιχτές λίμνες τελμάτων που θα μολύνουν τον υδροφόρο ορίζοντα. Τι προβλέπει τελικά ο σχεδιασμός σας;
Λ. Μπακούρας: Κατανοώ την ανησυχία για το περιβάλλον, ωστόσο η σύγχρονη μεταλλευτική δραστηριότητα θέτει την περιβαλλοντική προστασία ως ύψιστη προτεραιότητα σε όλες τις φάσεις της, από τον σχεδιασμό και τη λειτουργία ως την αποκατάσταση. Γι’ αυτό ακριβώς θέλουμε όλα τα δεδομένα μας να εξεταστούν δημόσια και επιστημονικά. Από την άλλη με χαροποιεί το γεγονός ότι οι Θρακιώτες και οι Θρακιώτισσες είναι περιβαλλοντικά ευαισθητοποιημένοι, καθώς αυτό μας δίνει τη δυνατότητα να μιλάμε σε κοινή βάση. Καθώς για την Μεταλλεία Θράκης και την μητρική της Eldorado Gold, η περιβαλλοντική προστασία είναι ζήτημα υψίστης σημασίας, στη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων έχουμε κάνει αυστηρότατες προβλέψεις.
Πρώτον, δεν υπάρχουν πια λίμνες τελμάτων. Εφαρμόζουμε την κορυφαία διεθνώς τεχνολογία της Ξηρής Απόθεσης, δηλαδή της αφύγρανσης των καταλοίπων από την μεταλλευτική επεξεργασία. Η μέθοδός αυτή μειώνει σημαντικά το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του Έργου, μεγιστοποιεί την ασφάλεια και την ευστάθεια ακόμη και σε ακραίες συνθήκες και παρέχει τη δυνατότητα για παράλληλη αποκατάσταση ήδη από την έναρξη της δραστηριότητας, ενώ μειώνει δραματικά την χρήση νερού.
Δεύτερον, το νερό που χρησιμοποιείται στην παραγωγική διαδικασία ανακυκλώνεται, προστατεύοντας απόλυτα τους υδατικούς πόρους της περιοχής. Επιπλέον το νερό αυτό προέρχεται κυρίως από συλλογή και όχι από τον υδροφόρο ορίζοντα, ενώ για λόγους εφεδρείας υπάρχει και ξεχωριστή γεώτρηση για τις ανάγκες του έργου. Η γεώτρηση αυτή μάλιστα έχει νερό που είναι ακατάλληλο για πόση και άρδευση.
Τρίτον, εγκαθιστούμε ένα υπερσύγχρονο σύστημα Περιβαλλοντικής Παρακολούθησης το οποίο μέσα από εκατοντάδες αισθητήρες παρακολουθεί σε 24ωρη βάση μία πλειάδα δεικτών. Θα έχουμε μετρήσεις για την ποιότητα του νερού, του εδάφους, του αέρα, της σκόνης, μετρήσεις για τα επίπεδα θορύβου και όλα αυτά θα αναρτώνται σε πραγματικό χρόνο σε μία βάση δεδομένων που θα είναι προσβάσιμη και κατανοητή από όλους.
Το Σύστημα αυτό άλλωστε, εφαρμόζεται ήδη με μεγάλη επιτυχία στα Μεταλλεία Κασσάνδρας και αναπτύχθηκε από την “Ελληνικός Χρυσός” και την Eldorado, αποτελώντας πρότυπο σε εθνικό, αλλά και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Τέταρτον, ο χώρος θα αποκαθίσταται παράλληλα με την πορεία των μεταλλευτικών εργασιών. Για τη διαδικασία της αποκατάστασης το αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο εγγυάται πλήρως τη συντεταγμένη υλοποίηση της.
Ακούγεται, ωστόσο, έντονα η κριτική ότι η εταιρεία προσπαθεί να “αγοράσει” την κοινωνική συναίνεση μέσα από δράσεις ΕΚΕ σε νοσοκομεία, πανεπιστήμια, συλλόγους και υποδομές. Είναι ένα εργαλείο πίεσης;
Λ. Μπακούρας: Η κοινωνική προσφορά δεν μπορεί και δεν πρέπει να ποινικοποιείται και αποτελεί για εμάς μια πράξη ευθύνης.
Τα Μεταλλεία Θράκης δεν είναι απλώς ένας επενδυτής που ήρθε, έκανε ένα έργο και θα φύγει. Είμαστε κύτταρο αυτής της κοινωνίας. Η επιστροφή αξίας στην περιοχή που μας φιλοξενεί, είναι στρατηγική μας επιλογή και ηθική μας υποχρέωση, όχι κάποιου είδους συναλλαγή.
Σχεδιάζουμε και υλοποιούμε δράσεις σε συγκεκριμένους τομείς όπως η Παιδεία, η Υγεία, η Ασφάλεια, το Περιβάλλον και οι Υποδομές προσβλέποντας στην βελτίωση της ποιότητας ζωής όλων μας και τη συνολική ευημερία του τόπου. Προφανώς, δεν λέμε ότι λύνουμε όλα τα προβλήματα του τόπου, όμως αποτυπώνουμε έμπρακτα την διάθεση μας ως εταιρία να είμαστε μέρος των λύσεων.
Η αντίθετη πλευρά αναφέρεται και στο θέμα των θέσεων εργασίας, υποστηρίζοντας ότι οι προσλήψεις ντόπιων κατοίκων έχουν ως στόχο τη δημιουργία ενός “στρατού” που θα στηρίξει την εταιρεία σε περίπτωση κοινωνικής έντασης…
Λ. Μπακούρας: Σε όποιο αξιακό σύστημα και αν ανατρέξουμε, η εργασία έχει σημαντική θέση. Σεβόμαστε κάθε άποψη, αλλά πιστεύουμε βαθιά στην αξία της εργασίας. Στόχος μας είναι να δώσουμε τη δυνατότητα στους νέους της Θράκης να μείνουν στον τόπο τους και να χτίσουν το μέλλον τους με ασφάλεια.
Στο πλαίσιο αυτό προσφέρουμε θέσεις εργασίας με συγκεκριμένα κριτήρια και διαφανείς διαδικασίες καλύπτοντας τις ανάγκες της εταιρίας, όπως αυτές διαμορφώνονται στην πορεία του χρόνου. Μέσα από αυτή τη διαδικασία δίνουμε τη δυνατότητα σε δεκάδες ανθρώπους (διαφόρων ειδικοτήτων και κατάρτισης – μηχανικούς, περιβαλλοντολόγους, μεταλλειολόγους, τεχνίτες, εργάτες γης, κ.α) να έχουν μία θέση εργασίας σε ένα σύγχρονο περιβάλλον, με προοπτικές εξέλιξης και σταθερότητας. Και έτσι δίνουμε τη δυνατότητα σε ανθρώπους που αγαπούν τον τόπο τους να μείνουν σε αυτόν και να χτίσουν το μέλλον τους με μεγαλύτερη ασφάλεια.
Ο ίδιος ο Πρωθυπουργός έχει δηλώσει ότι “για να γίνει η επένδυση χρειάζεται η σύμφωνη γνώμη της τοπικής κοινωνίας”. Πώς απαντάτε σε αυτό και ποιο είναι το επόμενο βήμα σας για να κερδίσετε αυτή την εμπιστοσύνη;
Λ. Μπακούρας: Συμφωνούμε απόλυτα, καθώς η “κοινωνική άδεια” είναι για εμάς το ίδιο σημαντική με την περιβαλλοντική. Γι’ αυτό ακριβώς επιδιώκουμε και εφαρμόζουμε την απόλυτη διαφάνεια σε κάθε δράση και επικοινωνία μας. Ήδη εδώ και 1.5 χρόνο όλες μας οι κινήσεις είναι γνωστές, όπως και ο σχεδιασμός μας. Έχουμε λάβει μέρος σε μεγάλα συνέδρια, έχουμε τοποθετηθεί δημόσια και έχουμε εξηγήσει τα βήματά μας προς την ολοκλήρωση του σχεδιασμού μας. Όλοι γνωρίζουν πια ότι έχουμε καταρτίσει τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και την έχουμε υποβάλει στο αρμόδιο Υπουργείο. Επίσης, όλοι γνωρίζουν ότι η Μελέτη αυτή είναι ένα σοβαρό επιστημονικό πόνημα για το οποίο συνεργαστήκαμε με τα μεγαλύτερα πανεπιστήμια της Ελλάδας. Δεν συνάψαμε μεμονωμένες συνεργασίες με ακαδημαϊκούς, αλλά απευθυνθήκαμε επισήμως στους φορείς υλοποίησης έργων του κάθε Πανεπιστημίου.
Και από δω και στο εξής μπαίνουμε σε μία καινούργια φάση. Η διαβούλευση δεν είναι διαδικασία έγκρισης αλλά διαδικασία εμπιστοσύνης.
Στο πλαίσιο αυτού του διαλόγου, θέτουμε σε αξιολόγηση τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και επιδιώκουμε να ακούσουμε με προσοχή τα επιστημονικά τεκμηριωμένα επιχειρήματα όσων διατυπώνουν επιφυλάξεις ή διαφωνίες σχετικά με τον σχεδιασμό μας.
Τονίζουμε τη σημασία της επιστημονικής προσέγγισης, καθώς θεωρούμε ότι ο διάλογος οφείλει να διεξάγεται σε ένα κοινό, τεκμηριωμένο πλαίσιο. Από την πλευρά μας, έχουμε θέσει τον επιστημονικό πήχη ψηλά.
Την ίδια ώρα βέβαια, εμείς απευθυνόμαστε σε όλους και όχι αποκλειστικά στους επιστημονικά καταρτισμένους γι’ αυτό και σχεδιάζουμε ποικίλες δράσεις ενημέρωσης. Μεταξύ αυτών, η λειτουργία των λεγόμενων Info Centers στην Αλεξανδρούπολη, την Κομοτηνή και τις Σάπες, όπου κάθε πολίτης θα μπορεί εύκολα και γρήγορα να λαμβάνει πληροφορίες για το μεταλλευτικό έργο του Περάματος, για τη σύγχρονη μεταλλευτική δραστηριότητα και τις εξελίξεις γύρω από αυτήν και μάλιστα σε γλώσσα απλή και κατανοητή για τον καθένα.
Υπάρχει συχνά η αντίληψη ότι στις εξορυκτικές δραστηριότητες, ο ορυκτός πλούτος απλώς εξάγεται ως ακατέργαστο υλικό στο εξωτερικό και η χώρα χάνει την πραγματική υπεραξία. Τι ακριβώς προβλέπει η δική σας παραγωγική διαδικασία;
Λ. Μπακούρας: Αυτή είναι μια εξαιρετικά κρίσιμη παράμετρος που αλλάζει εντελώς τα δεδομένα του έργου μας και την οποία πρέπει να γνωρίζουν οι πολίτες. Στα Μεταλλεία Θράκης δεν θα εξάγουμε απλώς ακατέργαστο μετάλλευμα. Ο σχεδιασμός μας προβλέπει την πλήρη καθετοποίηση της παραγωγής εντός της χώρας, με την παραγωγή κράματος χρυσού και αργύρου (του λεγόμενου μετάλλου ντορέ) στις υπερσύγχρονες εγκαταστάσεις μας. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι όλη η υψηλή προστιθέμενη αξία της μεταλλουργικής επεξεργασίας παραμένει στη Θράκη και στην εθνική οικονομία. Μεταφράζεται σε περισσότερες και πιο εξειδικευμένες θέσεις εργασίας για τους επιστήμονές μας, μεγαλύτερα φορολογικά έσοδα για το κράτος και τους δήμους, και μετατροπή της Θράκης σε ένα σύγχρονο κέντρο παραγωγής τελικού προϊόντος, και όχι σε έναν απλό σταθμό μεταλλευτικής δραστηριότητας.
Κλείνοντας κε Μπακούρα, η ιστορία των “χρυσωρυχείων” στη Θράκη, μετράει πλέον τρεις δεκαετίες. Πόσο ακόμη πιστεύετε ότι θα “τραβήξει”;
Λ. Μπακούρας: Όλοι γνωρίζουμε ότι η περιοχή της Θράκης έχει ανάγκη υποστήριξης από επενδυτικά σχήματα και προτάσεις που θα τονώσουν την οικονομία της και την προοπτική της. Η δική μας πρόταση έχει όλα αυτά τα χαρακτηριστικά και τη φέρνουμε στο τραπέζι του διαλόγου.
Γνωρίζω πολύ καλά ότι οι άνθρωποι που εργάστηκαν για την κατάρτιση της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, εργάστηκαν με συνέπεια, με μέθοδο και προσήλωση στην επιστήμη και τη νομοθεσία. Αυτό που μένει τώρα, είναι να μοιραστούμε τον σχεδιασμό μας με την τοπική κοινωνία, να εξηγήσουμε αναλυτικά την πρότασή μας και να συζητήσουμε διεξοδικά όλους τους προβληματισμούς που μπορεί να υπάρχουν.
Για τις συζητήσεις αυτές, υπάρχουν συγκεκριμένες θεσμικές διαδικασίες. Ελπίζουμε ότι θα ξεκινήσουν σύντομα και ότι θα καταφέρουμε τελικά να κάνουμε τους Θρακιώτες και τις Θρακιώτισσες κοινωνούς της επενδυτικής μας πρότασης.
