Ανησυχητική είναι η εικόνα που αποτυπώνεται για το δημογραφικό στη χώρα, με τον Έβρο να αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της έντονης πληθυσμιακής συρρίκνωσης που καταγράφεται στην περιφέρεια.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), ο μόνιμος πληθυσμός της Ελλάδας την 1η Ιανουαρίου 2025 ανήλθε σε 10.372.335 άτομα, παρουσιάζοντας οριακή μείωση σε σχέση με το 2024. Η φυσική μείωση για το 2024 έφτασε τα 57.564 άτομα, καθώς οι θάνατοι υπερέβησαν σημαντικά τις γεννήσεις.
Το ποσοστό των ατόμων άνω των 65 ετών διαμορφώνεται στο 23,7%, ενώ τα παιδιά ηλικίας 0–14 ετών περιορίζονται στο 12,8%, στοιχείο που καταδεικνύει την επιτάχυνση της γήρανσης.
Η εικόνα στον Έβρο
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα στοιχεία για τον Βόρειο Έβρο. Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Δημογραφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Κωνσταντίνος Ζαφείρης, στην περιοχή αντιστοιχεί περίπου μία γέννηση για κάθε 50 θανάτους.
Παράλληλα, το 75% των γεννήσεων στον νομό καταγράφεται σε δύο πόλεις, την Αλεξανδρούπολη και την Ορεστιάδα, ενώ μόλις το 25% αφορά τα χωριά, γεγονός που εντείνει την πληθυσμιακή αποδυνάμωση της υπαίθρου.
Χαμηλή γονιμότητα και γήρανση
Ο δείκτης γονιμότητας στη χώρα διαμορφώνεται περίπου στο 1,24 παιδιά ανά γυναίκα, ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη. Την ίδια ώρα, η μέση ηλικία απόκτησης παιδιού έχει ανέλθει στα 32 έτη, ενώ οι γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας είναι πλέον λιγότερες σε σχέση με το παρελθόν.
Το αποτέλεσμα, όπως επισημαίνει ο καθηγητής, είναι ένα «εκρηκτικό κοκτέιλ»: χαμηλή γονιμότητα, γήρανση και μείωση πληθυσμού, με τις εξελίξεις έως το 2050 να θεωρούνται σε μεγάλο βαθμό προδιαγεγραμμένες.
Τα σενάρια έως το 2050
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις:
- Χωρίς ουσιαστικά μέτρα, οι γεννήσεις ενδέχεται να υποχωρήσουν στις 40.000 έως το 2053.
- Με περιορισμένες παρεμβάσεις, να διαμορφωθούν περίπου στις 55.000.
- Με ισχυρές και συντονισμένες πολιτικές, να φτάσουν περίπου τις 72.000.
Ακόμη και στο πιο αισιόδοξο σενάριο, η μείωση του πληθυσμού θεωρείται δεδομένη, με το βασικό ζήτημα να αφορά τη ραγδαία γήρανση.
Επιπτώσεις και προκλήσεις
Η δημογραφική συρρίκνωση αναμένεται να επηρεάσει το εκπαιδευτικό σύστημα, την αγορά εργασίας και το ασφαλιστικό, με τον ενεργό πληθυσμό να καλείται να στηρίξει ολοένα και περισσότερους ηλικιωμένους.
Η ανάγκη για ολοκληρωμένη στρατηγική, με έμφαση στην περιφερειακή ανάπτυξη και τη στήριξη της οικογένειας, αναδεικνύεται ως κρίσιμη, ιδιαίτερα για περιοχές όπως ο Έβρος, όπου η πληθυσμιακή αποδυνάμωση αποκτά χαρακτηριστικά ερημοποίησης.
