Όταν πριν 25 χρόνια ο Αμερικανός διεθνολόγος Ζμπίγκνιου Μπρεζίνσκι έγραφε την «Μεγάλη Σκακιέρα», έβλεπε τη μεγαλύτερη απειλή για τα αμερικανικά συμφέροντα στην περιοχή της Ευρασίας ως το «πιο επικίνδυνο σενάριο» έναν μεγάλο συνασπισμό μεταξύ Κίνας, Ρωσίας και Ιράν.
Στα πλαίσια της ανανεωμένης στρατηγικής σχέσης Ρωσίας – Ιράν που πραγματοποιήθηκε με την επίσημη επίσκεψη του Ιρανού προέδρου στη Ρωσία τον Ιανουάριο του 2022, τις τελευταίες μέρες παρατηρείται μια ιλιγγιώδης αύξηση των πτήσεων μεταξύ Μόσχας και Τεχεράνης με μεταγωγικά αεροσκάφη Boeing 747 αλλά και τα ρωσικής κατασκευής Ilyushin-76 γεμάτα εμπορεύματα τα οποία εκτιμάται ότι έχει ζητήσει η Ρωσία από το Ιράν που πιθανόν να αποτελείται και από πολεμικό εξοπλισμό.
Επιπλέον, σοβαρότατη είναι η πρόσφατη δήλωση του υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας για την πρόκληση τρίτου παγκόσμιου πολέμου με απειλή μιας πυρηνικής σύγκρουσης λόγω εμπλοκής του ΝΑΤΟ σε proxy war στην Ουκρανία καθώς και οι σκληρές δηλώσεις που έγιναν από τον εκπρόσωπο του υπουργείου Εξωτερικών της Κίνας χαρακτηρίζοντας τις ΗΠΑ ”διάβολο – άρχοντες της παραπληροφόρησης”.
Η κάθετη διπλωματική αυτή κλιμάκωση διαφαίνεται να προδιαγράφει μια κρίσιμη αντιπαράθεση μεταξύ Ανατολής και Δύσης.
Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης
Κατά τον Ρώσο Ουκρανικό πόλεμο, ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης, με μέλη την Ρωσία, Κίνα, Καζακστάν, Κιργιστάν, Τατζικιστάν, Ουζμπεκιστάν, Ινδία, Πακιστάν, και Ιράν, έκανε έκκληση στις χώρες του Οργανισμού να βοηθήσουν την Ρωσία με ένα ευρασιατικό δίκτυο διατραπεζικών συναλλαγών ώστε να ανταγωνίζεται το SWIFT, το παγκόσμιο σύστημα ανταλλαγής μηνυμάτων .
Ξεκινώντας από τη Ρωσία, το Ιράν και την Κίνα (RIC), ο μηχανισμός αυτός έχει τη δυνατότητα να ενώσει τα κράτη μέλη του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO), της Οικονομικής Ένωσης Εurasia (EAEU), του ASEAN, του BRICS και άλλων περιφερειακών οργανισμών εμπορίου/ασφάλειας.
Στρατιωτική συνεργασία
Οι μεγαλύτερες στρατιωτικές ασκήσεις που έχουν πραγματοποιηθεί από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου στον κόσμο έλαβαν χώρα στα σύνορα Ρωσίας και Κίνας το φθινόπωρο του 2018, υπό την ονομασία Vostok-2018 .
Σε αυτές έλαβαν μέρος πάνω από 300.000 Ρώσοι και Κινέζοι στρατιώτες, σχεδόν 40.000 οχήματα, 80 πολεμικά πλοία και χιλιάδες αεροσκάφη, ελικόπτερα και drones. Τα ρωσικά και κινεζικά πολεμικά πλοία προχωρούν συνήθως σε κοινή εκπαίδευση, όχι μόνο στον βόρειο Ειρηνικό αλλά και στην Ανατολική Μεσόγειο, στον Βόρειο Ατλαντικό και στη Βαλτική Θάλασσα.
Η επίσκεψη του προέδρου του Ιράν τον Ιανουάριο 2022 στην Ρωσία πραγματοποιήθηκε λίγο πριν ξεκινήσει στη Θάλασσα του Ομάν μια κρίσιμη κοινή άσκηση, με την κωδική ονομασία «Ζώνη Θαλάσσιας Ασφάλειας του 2022», βόρεια του Ινδικού Ωκεανού με θαλάσσιες και αερομεταφερόμενες μονάδες του ιρανικού, κινεζικού και ρωσικού ναυτικού, και ενισχύει την άποψη ότι η αμυντική – στρατιωτική σχέση Ρωσίας, Κίνας και Ιράν μελλοντικά θα αναβαθμιστεί.
Γεωπολιτική – Γεωγραφική δυναμική
Η αυξανόμενη οικονομική ισχύς της Κίνας, η οποία δύναται το 2030 να έχει μεγαλύτερο ΑΕΠ από τις ΗΠΑ (14,72 τρις Κίνα – 20,94 τρις των ΗΠΑ ), σε περίπτωση που συμπράξει για την ενίσχυσή της εξοπλιστικά και τεχνολογικά με την Ρωσία, θα αποτελέσει πρόκληση για τις ΗΠΑ στην ευρύτερη περιοχή της Άπω Ανατολής – Κινεζική Θάλασσα.
Η Ρωσία ως η μεγαλύτερη χώρα στον κόσμο, η Κίνα 4η μεγαλύτερη χώρα στον κόσμο (τριπλάσια από την έκταση της Ευρώπης) κατέχουν τεράστια έκταση και μεγάλη πληθυσμιακή δύναμη που φθάνει από την Ευρώπη μέχρι την Άπω Ανατολή και μέχρι τον Ινδικό ωκεανό.
Παρόλο το μεγάλο δημογραφικό πρόβλημα της Ρωσίας 140 εκατ πληθυσμό σε συνδυασμό με τον υπερπληθυσμό της Κίνας με 1,41 δις, το Ιράν με 85 εκατ, μπορούν να αποτελέσουν μαζί μελλοντική αλληλεξάρτηση σε ακόμα περισσότερα θέματα αμοιβαίας συνεργασίας και ανάπτυξης.
Μια ενδεχόμενη νέα Ευρασιατική τάξη που θα περιλαμβάνει μεγάλο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού και τεράστιας εδαφικής έκτασης, θα αναβαθμίσει κυρίως τον παγκόσμιο ρόλο της Κίνας σε μία εξελισσόμενη στρατηγική συμμαχία Κίνας – Ρωσίας – Ιράν έχοντας τεράστιες επιπτώσεις στην παγκόσμια πόλωση.
Κωνσταντίνος Κούσαντας, Αντιστράτηγος ε.α. , MA στην Διεθνή Ασφάλεια (Plymouth) και Διεθνείς Σχέσεις (Brussels)
