Εισαγωγή
Τα τελευταία δύο χρόνια, σε Ελλάδα και Ευρώπη, οι αγρότες δεν κατεβαίνουν στον δρόμο από συνήθεια. Κατεβαίνουν από ανάγκη. Μπλόκα στήνονται σε όλη τη χώρα, τρακτέρ φτάνουν μέχρι τις Βρυξέλλες και οι συγκρούσεις έξω από τα ευρωπαϊκά κτίρια δεν είναι εικόνες «υπερβολής». Είναι εικόνες απόγνωσης.
Το ερώτημα που ακούγεται κυρίως στα αστικά κέντρα είναι απλό: γιατί οι αγρότες διαμαρτύρονται;
Κόστος, τιμές και πολιτικές αποφάσεις
Η αφετηρία του προβλήματος είναι κοινή σε όλη την Ευρώπη: υψηλό κόστος παραγωγής, χαμηλές τιμές πώλησης και ένα ξεκάθαρο πολιτικό μήνυμα από την Ευρωπαϊκή Ένωση ότι ο πρωτογενής τομέας δεν αποτελεί προτεραιότητα. Οι αγρότες καλούνται να παράγουν περισσότερο, με λιγότερα, υπό αυστηρότερους περιορισμούς και με μειούμενη στήριξη. Το αποτέλεσμα είναι μαθηματικά βέβαιο.
Η συμφωνία ΕΕ – Mercosur
Η συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις χώρες του Mercosur είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Με απλά λόγια: φθηνά αγροτικά προϊόντα από τη Νότια Αμερική μπαίνουν στην ευρωπαϊκή αγορά με χαμηλούς ή μηδενικούς δασμούς, ενώ η Ευρώπη ανοίγει τις αγορές της σε βιομηχανικά προϊόντα και υπηρεσίες.
Πρόκειται για ένα «ανταλλακτικό πακέτο» που ευνοεί τις βιομηχανικές οικονομίες και θυσιάζει τις αγροτικές χώρες, κυρίως του Νότου. Η Ελλάδα δεν έχει τίποτα να κερδίσει από αυτή τη συμφωνία: δεν είμαστε βιομηχανική χώρα. Το πλεονέκτημά μας είναι η ποιότητα των αγροδιατροφικών προϊόντων. Κι όμως, καμία ουσιαστική αντίσταση δεν εκφράστηκε. Αν αυτή είναι μόνο η αρχή, τότε αντίστοιχες συμφωνίες με την Ινδία ή χώρες της Αφρικής θα σημάνουν το οριστικό τέλος της πρωτογενούς παραγωγής.
Πράσινη μετάβαση χωρίς σχέδιο
Η περιβαλλοντική πολιτική χρησιμοποιείται ως πρόσχημα. Ο αγροκτηνοτροφικός τομέας ευθύνεται για περίπου το 10% των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, αλλά είναι αυτός που επωμίζεται τους μεγαλύτερους περιορισμούς: μειώσεις παραγωγής, εγκατάλειψη καλλιεργειών, συρρίκνωση ανθρώπινου δυναμικού.
Δισεκατομμύρια κατευθύνθηκαν στις ΑΠΕ, χωρίς σοβαρό σχεδιασμό για τον πρωτογενή τομέα. Και τελικά, οι χαμένοι είναι και οι αγρότες και το περιβάλλον. Την ίδια στιγμή, ανοίγει η συζήτηση για μείωση του προϋπολογισμού της ΚΑΠ μετά το 2027, λόγω αύξησης των δαπανών για την αμυντική βιομηχανία. Δεν πρόκειται για θεωρία. Είναι πολιτική απόφαση που έρχεται.
Το ελληνικό πρόβλημα
Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η Ελλάδα διατηρεί μικρό και κατακερματισμένο κλήρο, δεν διαθέτει σύγχρονα αρδευτικά δίκτυα και δεν έχει επενδύσει στη μεταποίηση. Οι φετινές κινητοποιήσεις δεν αφορούν λάθη του παρελθόντος. Αφορούν το αν θα υπάρχουμε αύριο.
Οι τιμές πολλών προϊόντων έχουν μειωθεί έως και 50% σε σχέση με δύο χρόνια πριν. Σε αυτές τις συνθήκες, η «ελεύθερη αγορά» δεν προστατεύει τον παραγωγό. Η πολιτεία οφείλει να αναπληρώσει άμεσα το χαμένο εισόδημα και να διασφαλίσει ότι η τιμή πώλησης καλύπτει τουλάχιστον το κόστος παραγωγής. Δεν μπορεί από τη μία να επικαλείται την ευρωπαϊκή νομοθεσία και από την άλλη να μοιράζει κονδύλια με καθαρά ψηφοθηρικά κριτήρια. Αυτό λέγεται υποκρισία.
ΚΑΠ, επιδοτήσεις και υποδομές
Ο πρωτογενής τομέας σήμερα δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς την ΚΑΠ. Οι επιδοτήσεις πρέπει να κατευθύνονται στους πραγματικούς παραγωγούς και να χρηματοδοτούν υποδομές: υδατική επάρκεια, αρδευτικά έργα, ενεργειακές κοινότητες στους ΟΕΒ, μείωση ενεργειακού κόστους.
Η καθυστέρηση στην ανανέωση της συμφωνίας για τα νερά του Άρδα με τη Βουλγαρία απειλεί άμεσα τον Βόρειο Έβρο και το Δέλτα του ποταμού.
Κτηνοτροφία και μελισσοκομία
Η κτηνοτροφία αποτελεί ζωντανό παράδειγμα αποτυχίας αγροτικής πολιτικής. Ζωονόσοι, απουσία πρόληψης, μετακύλιση ευθυνών στους κτηνοτρόφους. Παράλληλα, η μελισσοκομία απειλείται άμεσα από τις ελληνοποιήσεις, τους ανύπαρκτους ελέγχους και τη συμφωνία ΕΕ – Mercosur, που ανοίγει την αγορά σε φθηνό εισαγόμενο μέλι.
ΟΠΕΚΕΠΕ και εξεταστική
Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν έβγαλε τους αγρότες στον δρόμο. Τους εξόργισε. Τους όπλισε με υπομονή και αποφασιστικότητα. Πόσοι νέοι εγκατέλειψαν τα χωράφια γιατί κάποιοι λεηλάτησαν τα χρήματα που δικαιούνταν; Αυτά τα ερωτήματα δεν σβήνονται με σιωπή.
Αντί επιλόγου
Στον Βόρειο Έβρο, μετά το κλείσιμο της ΕΒΖ, τα χωριά αδειάζουν. Χωρίς πρωτογενή τομέα και μεταποίηση, δεν υπάρχει ανάπτυξη. Αν δεν υπάρξει άμεση στήριξη, επενδύσεις και σχέδιο, δεν θα μιλάμε για αποτυχία πολιτικής. Θα μιλάμε για ζήτημα ύπαρξης.
Σημείωση: Το παρόν κείμενο αποτελεί προσωπική άποψη και δεν υποκαθιστά το πλαίσιο αιτημάτων του μπλόκου και της Πανελλαδικής Επιτροπής Μπλόκων.
