Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες και πρωτόγνωρες συζητήσεις της συνταγματικής αναθεώρησης ξεκίνησε την Τρίτη 16 Ιουνίου στην πρώτη συνεδρίαση της Αναθεωρητικής Επιτροπής της Βουλής, με επίκεντρο την πιθανότητα θεσμοθέτησης της Τεχνητής Νοημοσύνης στο ελληνικό Σύνταγμα.
Την πρόταση κατέθεσε ο Ευριπίδης Στυλιανίδης, εισηγητής της πλειοψηφίας και καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, προτείνοντας τη δημιουργία ενός νέου άρθρου 5Β, το οποίο θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς το υφιστάμενο άρθρο 5Α για την Κοινωνία της Πληροφορίας.
Ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας υποστήριξε ότι η ραγδαία ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, της συνθετικής βιολογίας και της ρομποτικής δημιουργεί νέα δεδομένα, τα οποία επιβάλλουν την προσαρμογή του συνταγματικού πλαισίου ώστε να διασφαλίζεται η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου.
«Η εποχή της πληροφορίας αλλάζει τον κόσμο»
Στην εισήγησή του, ο κ. Στυλιανίδης ανέλυσε τις γεωπολιτικές διαστάσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης, επισημαίνοντας ότι οι τρεις μεγάλες δυνάμεις – ΗΠΑ, Κίνα και Ευρωπαϊκή Ένωση – προσεγγίζουν διαφορετικά τη ρύθμιση του ΑΙ.
Σύμφωνα με τον ίδιο:
- Η Κίνα αντιμετωπίζει την Τεχνητή Νοημοσύνη ως εργαλείο κρατικού ελέγχου και τεχνολογικής υπεροχής.
- Οι Ηνωμένες Πολιτείες προκρίνουν ένα πιο χαλαρό ρυθμιστικό πλαίσιο, προκειμένου να διατηρήσουν την τεχνολογική τους πρωτοκαθεδρία.
- Η Ευρωπαϊκή Ένωση δίνει προτεραιότητα στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατικής λειτουργίας απέναντι στη δύναμη των μεγάλων τεχνολογικών πλατφορμών.
Ο εισηγητής της πλειοψηφίας τόνισε ότι η συγκέντρωση πληροφορίας και δεδομένων στα χέρια λίγων τεχνολογικών κολοσσών δημιουργεί νέα κέντρα εξουσίας, τα οποία μπορούν να επηρεάσουν όχι μόνο την οικονομία αλλά και τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών.
Προστασία απέναντι στα Deep Fakes και την παραπληροφόρηση
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στους κινδύνους που προκύπτουν από τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης, όπως:
- η δημιουργία ψευδών ειδήσεων μέσω Deep Fake,
- η παραποίηση της πραγματικότητας,
- η υπερπληροφόρηση,
- η χειραγώγηση της κοινής γνώμης,
- η απειλή κατά των προσωπικών δικαιωμάτων και της δημοκρατικής διαδικασίας.
Όπως υποστήριξε, η τεχνολογία μπορεί να αποτελέσει εργαλείο προόδου, αλλά χωρίς ηθικούς κανόνες και θεσμικές δικλείδες ασφαλείας ενδέχεται να εξελιχθεί σε παράγοντα αποσταθεροποίησης.
Πρόταση για νέο άρθρο 5Β στο Σύνταγμα
Η πρόταση του Ευριπίδη Στυλιανίδη προβλέπει τη δημιουργία νέου άρθρου 5Β, το οποίο θα:
- κατοχυρώνει τη θετική και ηθική χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης,
- παρέχει συνταγματική προστασία έναντι παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων που προκύπτουν από κακή χρήση του ΑΙ,
- λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ του ελληνικού Συντάγματος και της ευρωπαϊκής και διεθνούς νομοθεσίας για την Τεχνητή Νοημοσύνη,
- επιτρέπει τη δημιουργία ανεξάρτητης αρχής αναφοράς για καταγγελίες πολιτών.
«Η Ελλάδα πρέπει να γίνει η πρώτη χώρα που θα προχωρήσει στον Ψηφιακό Συνταγματισμό, θεσπίζοντας στο Σύνταγμά της αναφορά στην Τεχνητή Νοημοσύνη», υπογράμμισε χαρακτηριστικά.
Παρεμβάσεις και στα άρθρα για την ελευθερία του Τύπου
Ο βουλευτής Ροδόπης εισηγήθηκε παράλληλα την αναμόρφωση των άρθρων 14 και 15 του Συντάγματος που αφορούν την ελευθερία της έκφρασης και του Τύπου.
Μεταξύ άλλων προτείνει:
- την επέκταση της συνταγματικής προστασίας στα διαδικτυακά μέσα ενημέρωσης,
- την κατάργηση αναχρονιστικών διατάξεων και όρων,
- την ενίσχυση της συντακτικής ανεξαρτησίας των δημοσιογράφων,
- την προστασία της ελευθερίας συνείδησης του δημοσιογράφου έναντι του εργοδότη του,
- την προσαρμογή του θεσμικού πλαισίου στις σύγχρονες μορφές ενημέρωσης και στις νέες τεχνολογικές εξελίξεις.
Η συζήτηση στην Αναθεωρητική Επιτροπή αναμένεται να συνεχιστεί το επόμενο διάστημα, καθώς το ζήτημα της συνταγματικής κατοχύρωσης της Τεχνητής Νοημοσύνης αποτελεί μία από τις πλέον καινοτόμες προτάσεις της τρέχουσας διαδικασίας αναθεώρησης.
